𝐃𝐎𝐊𝐓𝐎𝐑 𝐀𝐒𝐈𝐍𝐆 𝐔𝐍𝐓𝐔𝐊 𝐒𝐀𝐁𝐀𝐇 & 𝐒𝐀𝐑𝐀𝐖𝐀𝐊? 𝐊𝐈𝐓𝐀 𝐏𝐄𝐑𝐍𝐀𝐇 𝐁𝐔𝐀𝐓 𝐃𝐀𝐇𝐔𝐋𝐔.

Saya membaca cadangan Ahli Parlimen Bandar Kuching, Dr Kelvin Yii supaya kerajaan mempertimbangkan pengambilan doktor asing sebagai langkah sementara untuk mengatasi kekurangan doktor di Sabah dan Sarawak.

Saya faham rasional cadangan ini.

Dan untuk berlaku adil kepada beliau, beliau sendiri menyatakan bahawa ini adalah 𝐭𝐞𝐦𝐩𝐨𝐫𝐚𝐫𝐲 𝐛𝐫𝐢𝐝𝐠𝐞, bukan penyelesaian jangka panjang.

Tetapi sebagai seorang doktor yang 𝐭𝐞𝐥𝐚𝐡 𝐛𝐞𝐫𝐤𝐡𝐢𝐝𝐦𝐚𝐭 𝐝𝐢 𝐒𝐚𝐛𝐚𝐡 𝐬𝐞𝐣𝐚𝐤 𝟐𝟎𝟎𝟐, saya rasa kita perlu melihat isu ini lebih jauh daripada sekadar persoalan bagaimana hendak mengisi kekosongan jawatan.

𝟏. 𝐈𝐝𝐞𝐚 𝐢𝐧𝐢 𝐬𝐞𝐛𝐞𝐧𝐚𝐫𝐧𝐲𝐚 𝐛𝐮𝐤𝐚𝐧 𝐛𝐚𝐫𝐮.

Malaysia pernah mengambil doktor asing pada 1980-an dan 1990-an, dan sekali lagi secara agak besar pada awal 2000-an.

Sekitar 2004, terdapat lebih kurang 𝟔𝟎𝟎–𝟕𝟎𝟎 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐝𝐚𝐧 𝐩𝐚𝐤𝐚𝐫 𝐚𝐬𝐢𝐧𝐠 dalam perkhidmatan kerajaan, termasuk yang ditempatkan di Sabah dan Sarawak.

Sebabnya?

Hampir sama seperti hari ini.

𝐊𝐞𝐤𝐮𝐫𝐚𝐧𝐠𝐚𝐧 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫. 𝐉𝐚𝐰𝐚𝐭𝐚𝐧 𝐤𝐨𝐬𝐨𝐧𝐠. 𝐃𝐚𝐧 𝐬𝐮𝐤𝐚𝐫 𝐦𝐞𝐧𝐚𝐫𝐢𝐤 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐮𝐧𝐭𝐮𝐤 𝐛𝐞𝐫𝐤𝐡𝐢𝐝𝐦𝐚𝐭 𝐝𝐢 𝐤𝐚𝐰𝐚𝐬𝐚𝐧 𝐭𝐞𝐫𝐭𝐞𝐧𝐭𝐮.

Jadi kita sebenarnya pernah mencuba 𝐩𝐫𝐞𝐬𝐜𝐫𝐢𝐩𝐭𝐢𝐨𝐧 yang hampir sama.

𝟐. 𝐏𝐞𝐧𝐠𝐚𝐥𝐚𝐦𝐚𝐧 𝐤𝐢𝐭𝐚 𝐝𝐚𝐡𝐮𝐥𝐮 𝐦𝐞𝐧𝐮𝐧𝐣𝐮𝐤𝐤𝐚𝐧 𝐢𝐚 𝐛𝐨𝐥𝐞𝐡 𝐦𝐞𝐦𝐛𝐚𝐧𝐭𝐮, 𝐭𝐞𝐭𝐚𝐩𝐢 𝐛𝐮𝐤𝐚𝐧 𝐭𝐚𝐧𝐩𝐚 𝐦𝐚𝐬𝐚𝐥𝐚𝐡.

Pada 2004, kerajaan mengakui terdapat kelemahan dalam proses pemilihan sehingga kira-kira 𝟏𝟎% 𝐩𝐚𝐤𝐚𝐫 𝐚𝐬𝐢𝐧𝐠 𝐲𝐚𝐧𝐠 𝐝𝐢𝐚𝐦𝐛𝐢𝐥 𝐝𝐢𝐝𝐚𝐩𝐚𝐭𝐢 𝐭𝐢𝐝𝐚𝐤 𝐦𝐞𝐧𝐜𝐚𝐩𝐚𝐢 𝐭𝐚𝐡𝐚𝐩 𝐤𝐨𝐦𝐩𝐞𝐭𝐞𝐧𝐬𝐢 𝐲𝐚𝐧𝐠 𝐝𝐢𝐩𝐞𝐫𝐥𝐮𝐤𝐚𝐧.

Pada tahun sama, Parlimen diberitahu 𝟒𝟔 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐚𝐬𝐢𝐧𝐠 𝐝𝐢𝐭𝐚𝐦𝐚𝐭𝐤𝐚𝐧 𝐤𝐨𝐧𝐭𝐫𝐚𝐤 kerana masalah prestasi atau disiplin.

Tetapi kita kena berlaku adil juga.

Majoriti menjalankan tugas dengan baik. Kerajaan ketika itu melaporkan sekitar 94% daripada 728 doktor asing menjalankan tugas dengan memuaskan.

Jadi bagi saya:

𝐈𝐬𝐮𝐧𝐲𝐚 𝐛𝐮𝐤𝐚𝐧 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐚𝐬𝐢𝐧𝐠 𝐚𝐭𝐚𝐮 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐭𝐞𝐦𝐩𝐚𝐭𝐚𝐧.

𝐈𝐬𝐮𝐧𝐲𝐚 𝐢𝐚𝐥𝐚𝐡 𝐬𝐢𝐬𝐭𝐞𝐦.

Bagaimana 𝐜𝐫𝐞𝐝𝐞𝐧𝐭𝐢𝐚𝐥𝐢𝐧𝐠 dibuat?

Bagaimana kompetensi dinilai?

Bagaimana masalah bahasa dan komunikasi dengan pesakit ditangani?

Siapa yang melakukan 𝐬𝐮𝐩𝐞𝐫𝐯𝐢𝐬𝐢𝐨𝐧?

Dan paling penting, 𝐛𝐞𝐫𝐚𝐩𝐚 𝐥𝐚𝐦𝐚 𝐦𝐞𝐫𝐞𝐤𝐚 𝐚𝐤𝐚𝐧 𝐤𝐞𝐤𝐚𝐥?

𝟑. 𝐌𝐚𝐬𝐚𝐥𝐚𝐡 𝐒𝐚𝐛𝐚𝐡 𝐛𝐮𝐤𝐚𝐧 𝐬𝐞𝐤𝐚𝐝𝐚𝐫 𝐭𝐚𝐤 𝐜𝐮𝐤𝐮𝐩 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫.

Angka rasmi yang dibentangkan di Parlimen pada Julai 2026 sangat menarik.

Sabah mempunyai 2,803 jawatan pegawai perubatan.

Daripada jumlah itu, 1,863 diisi, 570 kosong dan 366 melibatkan pegawai yang sedang cuti belajar.

Kerajaan juga telah menempatkan 680 doktor kontrak untuk membantu mengisi jurang tersebut.

Tetapi angka yang bagi saya lebih penting ialah ini.

Dalam satu fasa penempatan tetap ke Sabah, 39 doktor ditawarkan.

𝟐𝟎 𝐦𝐞𝐥𝐚𝐩𝐨𝐫 𝐝𝐢𝐫𝐢.

𝟏𝟗 𝐦𝐞𝐧𝐨𝐥𝐚𝐤.

Hampir separuh.

Jadi persoalan sebenarnya bukan sekadar:

“Di mana kita nak cari lagi doktor?”

Persoalan yang lebih besar ialah:

“𝐊𝐞𝐧𝐚𝐩𝐚 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐤𝐢𝐭𝐚 𝐬𝐞𝐧𝐝𝐢𝐫𝐢 𝐭𝐚𝐤 𝐦𝐚𝐡𝐮 𝐝𝐚𝐭𝐚𝐧𝐠, 𝐚𝐭𝐚𝐮 𝐭𝐚𝐤 𝐦𝐚𝐡𝐮 𝐤𝐞𝐤𝐚𝐥?”

𝟒. 𝐑𝐞𝐜𝐫𝐮𝐢𝐭𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐭𝐢𝐝𝐚𝐤 𝐬𝐚𝐦𝐚 𝐝𝐞𝐧𝐠𝐚𝐧 𝐫𝐞𝐭𝐞𝐧𝐭𝐢𝐨𝐧.

Ini perkara yang saya rasa kita selalu terlepas pandang.

Kita boleh 𝐫𝐞𝐜𝐫𝐮𝐢𝐭 500 doktor hari ini.

Tetapi kalau dua atau tiga tahun kemudian mereka pergi, kita akan kembali kepada masalah yang sama.

Pengalaman antarabangsa menunjukkan 𝐢𝐧𝐭𝐞𝐫𝐧𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥 𝐦𝐞𝐝𝐢𝐜𝐚𝐥 𝐠𝐫𝐚𝐝𝐮𝐚𝐭𝐞𝐬 memang boleh membantu mengisi kekurangan di kawasan 𝐫𝐮𝐫𝐚𝐥 dan 𝐮𝐧𝐝𝐞𝐫𝐬𝐞𝐫𝐯𝐞𝐝.

Tetapi cabaran selepas itu tetap sama: 𝐫𝐞𝐭𝐞𝐧𝐭𝐢𝐨𝐧 𝐝𝐚𝐧 𝐢𝐧𝐭𝐞𝐠𝐫𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧.

𝟓. 𝐊𝐢𝐭𝐚 𝐣𝐮𝐠𝐚 𝐩𝐞𝐫𝐥𝐮 𝐭𝐚𝐧𝐲𝐚 𝐭𝐞𝐧𝐭𝐚𝐧𝐠 𝐤𝐨𝐬.

Jangan terus assume bahawa mengambil doktor asing semestinya lebih murah.

Pada 2004, kerajaan dilaporkan membelanjakan sekitar RM40 juta setahun untuk gaji doktor asing.

Sudah tentu angka 2004 tak boleh dibandingkan terus dengan 2026. Nilai wang, bilangan doktor dan struktur gaji semuanya sudah berubah.

Tetapi persoalan dasar masih valid:

𝐊𝐚𝐥𝐚𝐮 𝐤𝐢𝐭𝐚 𝐬𝐚𝐧𝐠𝐠𝐮𝐩 𝐦𝐞𝐦𝐛𝐚𝐲𝐚𝐫 𝐮𝐧𝐭𝐮𝐤 𝐦𝐞𝐧𝐚𝐫𝐢𝐤 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐝𝐚𝐫𝐢 𝐥𝐮𝐚𝐫, 𝐚𝐝𝐚𝐤𝐚𝐡 𝐬𝐞𝐛𝐚𝐡𝐚𝐠𝐢𝐚𝐧 𝐬𝐮𝐦𝐛𝐞𝐫 𝐢𝐭𝐮 𝐥𝐞𝐛𝐢𝐡 𝐛𝐚𝐢𝐤 𝐝𝐢𝐠𝐮𝐧𝐚𝐤𝐚𝐧 𝐮𝐧𝐭𝐮𝐤 𝐦𝐞𝐦𝐛𝐮𝐚𝐭 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐌𝐚𝐥𝐚𝐲𝐬𝐢𝐚 𝐦𝐚𝐡𝐮 𝐝𝐚𝐭𝐚𝐧𝐠 𝐝𝐚𝐧 𝐤𝐞𝐤𝐚𝐥 𝐝𝐢 𝐒𝐚𝐛𝐚𝐡 𝐝𝐚𝐧 𝐒𝐚𝐫𝐚𝐰𝐚𝐤?

𝟔. 𝐃𝐚𝐧 𝐣𝐚𝐧𝐠𝐚𝐧 𝐥𝐮𝐩𝐚 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐦𝐮𝐝𝐚 𝐌𝐚𝐥𝐚𝐲𝐬𝐢𝐚.

Kalau pada masa yang sama doktor muda kita menghadapi ketidakpastian jawatan tetap, latihan kepakaran, kenaikan pangkat dan 𝐜𝐚𝐫𝐞𝐞𝐫 𝐩𝐫𝐨𝐠𝐫𝐞𝐬𝐬𝐢𝐨𝐧, kita kena berhati-hati supaya pengambilan doktor asing tidak menjadi jalan mudah yang menyebabkan masalah struktur ini terus ditangguhkan.

Kita mesti fikir bukan hanya tentang 𝐰𝐨𝐫𝐤𝐟𝐨𝐫𝐜𝐞 𝐧𝐮𝐦𝐛𝐞𝐫𝐬, tetapi juga 𝐰𝐨𝐫𝐤𝐟𝐨𝐫𝐜𝐞 𝐩𝐥𝐚𝐧𝐧𝐢𝐧𝐠.

𝟕. 𝐉𝐚𝐝𝐢 𝐚𝐩𝐚 𝐬𝐨𝐥𝐮𝐬𝐢𝐧𝐲𝐚?

Pada pandangan saya, doktor asing boleh digunakan sebagai 𝐞𝐦𝐞𝐫𝐠𝐞𝐧𝐜𝐲 𝐛𝐫𝐢𝐝𝐠𝐞 di hospital atau kepakaran tertentu yang benar-benar kritikal.

Tetapi mesti ada 𝐜𝐫𝐞𝐝𝐞𝐧𝐭𝐢𝐚𝐥𝐢𝐧𝐠, penilaian kompetensi, kemampuan berkomunikasi, 𝐬𝐮𝐩𝐞𝐫𝐯𝐢𝐬𝐢𝐨𝐧 dan 𝐩𝐚𝐭𝐢𝐞𝐧𝐭 𝐬𝐚𝐟𝐞𝐭𝐲 𝐬𝐚𝐟𝐞𝐠𝐮𝐚𝐫𝐝𝐬 yang ketat.

Dalam masa yang sama, kita perlu bina 𝐫𝐞𝐭𝐞𝐧𝐭𝐢𝐨𝐧 𝐩𝐚𝐜𝐤𝐚𝐠𝐞 yang betul untuk Sabah dan Sarawak:

1. Elaun wilayah yang munasabah.

2. Bantuan perpindahan yang benar-benar menampung kos.

3. Perumahan yang sesuai.

4. Sokongan untuk pasangan dan keluarga.

5. Tempoh penempatan yang jelas.

6. Laluan kepakaran dan kenaikan pangkat yang 𝐭𝐫𝐚𝐧𝐬𝐩𝐚𝐫𝐞𝐧𝐭.

7. Dan jadikan perkhidmatan di Sabah dan Sarawak satu 𝐜𝐚𝐫𝐞𝐞𝐫 𝐚𝐝𝐯𝐚𝐧𝐭𝐚𝐠𝐞, bukan 𝐜𝐚𝐫𝐞𝐞𝐫 𝐬𝐚𝐜𝐫𝐢𝐟𝐢𝐜𝐞.

Sebahagian daripada perkara ini sebenarnya turut dicadangkan oleh Dr Kelvin Yii, dan pada bahagian itu saya rasa ia memang wajar diberi perhatian.

𝟖. 𝐒𝐚𝐲𝐚 𝐬𝐮𝐝𝐚𝐡 𝐛𝐞𝐫𝐤𝐡𝐢𝐝𝐦𝐚𝐭 𝐝𝐢 𝐒𝐚𝐛𝐚𝐡 𝐬𝐞𝐣𝐚𝐤 𝟐𝟎𝟎𝟐.

Lebih dua dekad.

Saya melihat sendiri bagaimana sistem kesihatan di sini berkembang. Saya juga melihat cabaran mendapatkan dan mengekalkan doktor, khususnya apabila mereka perlu berpindah jauh daripada keluarga dan membina kehidupan baru di sini.

Sebab itu bagi saya, isu ini tak boleh diselesaikan hanya dengan mencari satu lagi sumber doktor.

𝐊𝐢𝐭𝐚 𝐬𝐮𝐝𝐚𝐡 𝐩𝐞𝐫𝐧𝐚𝐡 𝐦𝐞𝐧𝐠𝐠𝐮𝐧𝐚𝐤𝐚𝐧 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐚𝐬𝐢𝐧𝐠 𝐮𝐧𝐭𝐮𝐤 𝐦𝐞𝐧𝐚𝐦𝐩𝐮𝐧𝐠 𝐤𝐞𝐤𝐮𝐫𝐚𝐧𝐠𝐚𝐧 𝐥𝐞𝐛𝐢𝐡 𝟐𝟎 𝐭𝐚𝐡𝐮𝐧 𝐝𝐚𝐡𝐮𝐥𝐮.

Hari ini kita masih membincangkan masalah yang hampir sama.

Mungkin itu sendiri memberitahu kita sesuatu.

𝐒𝐨𝐚𝐥𝐚𝐧𝐧𝐲𝐚 𝐛𝐮𝐤𝐚𝐧 𝐥𝐚𝐠𝐢:

“Dari mana kita nak cari doktor?”

𝐒𝐨𝐚𝐥𝐚𝐧 𝐲𝐚𝐧𝐠 𝐥𝐞𝐛𝐢𝐡 𝐩𝐞𝐧𝐭𝐢𝐧𝐠 𝐢𝐚𝐥𝐚𝐡:

“𝐊𝐞𝐧𝐚𝐩𝐚 𝐬𝐞𝐥𝐞𝐩𝐚𝐬 𝐥𝐞𝐛𝐢𝐡 𝟐𝟎 𝐭𝐚𝐡𝐮𝐧, 𝐤𝐢𝐭𝐚 𝐦𝐚𝐬𝐢𝐡 𝐛𝐞𝐥𝐮𝐦 𝐛𝐞𝐫𝐣𝐚𝐲𝐚 𝐦𝐞𝐦𝐛𝐢𝐧𝐚 𝐬𝐢𝐬𝐭𝐞𝐦 𝐲𝐚𝐧𝐠 𝐦𝐞𝐦𝐛𝐮𝐚𝐭 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐦𝐚𝐡𝐮 𝐝𝐚𝐭𝐚𝐧𝐠, 𝐛𝐞𝐫𝐤𝐡𝐢𝐝𝐦𝐚𝐭 𝐝𝐚𝐧 𝐤𝐞𝐤𝐚𝐥 𝐝𝐢 𝐒𝐚𝐛𝐚𝐡 𝐝𝐚𝐧 𝐒𝐚𝐫𝐚𝐰𝐚𝐤?”

𝐈𝐭𝐮 𝐩𝐞𝐧𝐲𝐚𝐤𝐢𝐭 𝐬𝐞𝐛𝐞𝐧𝐚𝐫 𝐲𝐚𝐧𝐠 𝐩𝐞𝐫𝐥𝐮 𝐤𝐢𝐭𝐚 𝐫𝐚𝐰𝐚𝐭.